Allan Kosko (ur. 1907 w Poznaniu, zm. 1986 w Paryżu) – poeta i tłumacz. Przełożył na język francuski Piotrusia i opowiadania z tomu Dzień i noc.

Kosko ukończył prawo i filozofię na Uniwersytecie Poznańskim. Był członkiem poznańskiego Klubu Poetów „Prom”. Przed II wojną światową publikował wiersze, przekłady i recenzje w miesięczniku „Prom” i „Dzienniku Poznańskim”.

Po wybuchu II wojny światowej znalazł się we Lwowie. W tym czasie ożenił się z artystką Erną Rosenstein, ale ich małżeństwo szybko się rozpadło. W 1940 roku przedostał się do Warszawy, gdzie przebywał do 1944 roku, kiedy wziął udział w powstaniu warszawskim. Następnie trafił do niewoli niemieckiej. Od 1945 roku mieszkał w Paryżu, gdzie zajmował się przede wszystkim tłumaczeniem literatury polskiej na język francuski – wysoko oceniano jego przekłady Dziennika Witolda Gombrowicza i opowiadań Brunona Schulza. Jak pisał Artur Sandauer, przekład Martwego sezonu Schulza autorstwa Koski (zamieszczony w „Lettres Nouvelles”)„wywołał światową furorę”.  Kosko tłumaczył również z francuskiego na polski, m.in. wiersze Julesa Supervielle’a, Guillaume’a Apollinaire’a i Henriego Michaux oraz teksty Louisa Aragona.

Kosko przełożył cztery utwory Lipskiego: Piotrusia, Powrót, Dzień i noc oraz Waadi. Prozy te ukazały się w jednym tomie nakładem wydawnictwa Gallimard w 1972 roku.

W trakcie pracy nad przekładem Kosko wielokrotnie konsultował się z Lipskim, a ich korespondencja, prowadzona od 1969 roku, stopniowo zaczęła dotyczyć również innych zagadnień. Lipski i Kosko nawiązali korespondencyjną przyjaźń, a dzięki wymianie listów zorientowali się, że mają licznych wspólnych znajomych z okresu lwowskiego, choć ich drogi w tym czasie nigdy się nie przecięły. Korespondencja jest fascynującą lekturą – pozwala śledzić intensywną i uważną pracę Lipskiego nad redakcją przekładów, w toku której decydował się również na drobne zmiany w tekście oryginalnym. Lipski i Kosko wymieniali również liczne uwagi dotyczące literatury polskiej i światowej, a Kosko często przesyłał Lipskiemu wycinki z prasy francuskiej dotyczące literatury, filozofii i psychologii, w tym m.in. fragment jednego z wykładów Jacques’a Lacana.  

Lipski spotkał się z Koską i jego żoną Anne Rives w 1976 roku, w trakcie swojego pobytu w Paryżu. W Paryżu ze złota Lipski opisuje wizytę w ich domu: „Rozmowa ożywiona, bardzo przyjemna. Jestem przekonany, że moglibyśmy tak rozmawiać do rana. Kosko jest dla nas bardzo czuły w tej francusko-polskiej atmosferze” (Paryż ze złota, s. 33). Kosko towarzyszył Lipskiemu podczas spotkania z przedstawicielami Gallimarda, w trakcie którego starali się bezskutecznie o publikację francuskiego przekładu Niespokojnych.  

Lipski i Kosko prowadzili korespondencję jeszcze przynajmniej do 1983 roku. Obszerny i zespół listów Koski do Lipskiego znajduje się w toruńskim Archiwum Emigracji, z kolei listy pisane przez Lipskiego przechowywane są w warszawskim Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza.

Biogram Allana Koski przygotowany na podstawie noty biograficznej autorstwa Anny Synoradzkiej i Macieja Urbanowskiego zamieszczonej w: Witold Gombrowicz, Dziennik (1961-1969), Kraków 2024, s. 319.

Czytaj dalej

  1. Kosko Allan, listy do Leo Lipskiego (1969- ok. 1979), Archiwum Emigracji w Toruniu. Archiwum Leo Lipskiego, AE/LL/XXV/1,2,3
  2. Lipski Leo, listy do Allana Koski (1969-1983), Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, inw. 4076
  3. Lipski Leo, Piotruś. Roman suivi de trois récits, przeł. Allan Kosko, Gallimard, Paris 1972
  4. Lipski Leo, Paryż ze złota, w: tegoż Paryż ze złota. Teksty rozproszone, wyb. i oprac. Hanna Gosk, Świat Literacki, Izabelin 2002, s. 7-41